توسعه ظرفیت ذخیره‌سازی باتری در بازار جهانی به سرعت در حال پیشرفت است و ایران نیز به تازگی نخستین پروژه‌های خود را وارد مدار کرده است. اما فاصله معناداری بین پروژه‌های آزمایشی داخلی و موج سرمایه‌گذاری جهانی وجود دارد. این فاصله می‌تواند در صورت عدم توجه به توسعه نیروگاه‌های خورشیدی و ناترازی برق، به مشکلات جدی در شبکه برق کشور منجر شود.
رشد قابل توجه در ظرفیت‌های باتری
بر اساس گزارش‌ها، در سال ۲۰۲۵ بیش از ۱۰۸ گیگاوات ظرفیت جدید باتری در سطح جهانی نصب شده است که نشان‌دهنده رشدی ۴۰ درصدی نسبت به سال گذشته می‌باشد. نزدیک به ۸۰ درصد این ظرفیت به پروژه‌های بزرگ‌مقیاس اختصاص دارد. بلومبرگ نیز برآورد کرده است که ظرفیت جدید ذخیره‌سازی غیرتلمبه‌ای به حدود ۱۱۲ گیگاوات رسیده و انتظار می‌رود در سال ۲۰۲۶ به ۱۵۸ گیگاوات افزایش یابد. این رشد در کنار توسعه سریع نیروگاه‌های خورشیدی، اهمیت ذخیره‌سازی انرژی در ساعات مختلف روز را دوچندان کرده است.
بیشتر بخوانید: گزارش مشاغل ضعیف آمریکا جذابیت بدهی‌های دولتی را افزایش داد
رقابت جهانی در صنعت باتری
چین به عنوان پیشرو در این حوزه، حدود ۶۰ درصد از ظرفیت جدید باتری جهان را به خود اختصاص داده است. این کشور نه تنها بازار داخلی بزرگی دارد، بلکه نقش مهمی در زنجیره تأمین جهانی باتری نیز ایفا می‌کند. ایالات متحده نیز به سرعت در حال توسعه ذخیره‌سازی باتری است و به ویژه رشد تقاضا ناشی از دیتاسنترها و هوش مصنوعی به این روند کمک کرده است. در اروپا، رشد خورشیدی و نوسانات قیمت برق موجب افزایش ذخیره‌سازی خانگی و تجاری شده است.
عربستان نیز به تازگی پروژه ذخیره‌سازی ۵۰۰ مگاواتی را با ظرفیت ۲۰۰۰ مگاوات‌ساعت راه‌اندازی کرده است. این پروژه می‌تواند به مدت چهار ساعت با ظرفیت کامل برق تحویل شبکه دهد و به عنوان یک نشانه از ورود کشورهای بزرگ انرژی به این بازار تلقی می‌شود.
چالش‌های ایران در توسعه ذخیره‌سازی
ایران در تیرماه ۱۴۰۵ نخستین سامانه ذخیره‌ساز انرژی مبتنی بر باتری در مقیاس بزرگ و متصل به شبکه را در تهران به بهره‌برداری رساند. این پروژه با ظرفیت یک مگاوات و انرژی دو مگاوات‌ساعت، گام مهمی در راستای توسعه ذخیره‌سازی به شمار می‌آید. اما در مقایسه با پروژه‌های بزرگ جهانی، این عدد بسیار کوچک است. به عنوان مثال، پروژه عربستان ۵۰۰ مگاوات توان و ۲۰۰۰ مگاوات‌ساعت ظرفیت دارد، که نشان‌دهنده فاصله معنادار بین پروژه‌های داخلی و جهانی است.
مدیران برق تهران برنامه‌های بزرگ‌تری را برای توسعه ذخیره‌سازی مطرح کرده‌اند، اما فاصله زیادی میان «ظرفیت هدف‌گذاری‌شده» و «ظرفیت نصب‌شده» وجود دارد. بازار ذخیره‌سازی باید به گونه‌ای شکل گیرد که سرمایه‌گذاران بدانند از کجا می‌توانند درآمد داشته باشند. در حال حاضر، ایران در جستجوی پاسخ این پرسش است.
ضرورت ذخیره‌سازی در توسعه نیروگاه‌های خورشیدی
با توجه به توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در ایران، موضوع ذخیره‌سازی به یک ضرورت تبدیل شده است. باتری‌ها می‌توانند برق تولیدشده در ساعات میانی روز را برای ساعات بعد ذخیره کنند. این موضوع به ویژه در شرایطی که ظرفیت خورشیدی افزایش یابد، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. با توجه به این که تولید خورشیدی در ساعات بعدازظهر و شب کاهش می‌یابد، مدیریت این فاصله زمانی با استفاده از باتری‌ها می‌تواند به بهبود کارایی شبکه کمک کند.
ایران هم‌اکنون در نقطه‌ای قرار دارد که لازم است ارتباط عملی بین توسعه خورشیدی و ذخیره‌سازی برقرار کند. با وجود پروژه‌های ابتدایی و برنامه‌های بزرگ‌تر، هنوز مدل اقتصادی ذخیره‌سازی در کشور به اندازه کافی روشن نیست و نیاز به توجه بیشتری دارد.
بیشتر بخوانید: رهبران اروپا برای آزادسازی ذخایر گازوئیل اقدام کردند · دولت ترامپ پیشنهاد تسهیل تحریم‌ها علیه ایران را رد کرد
